نفت ایرانی (نفت، امپراتوری و انقلاب مشروطه در ایران اواخر عصر قاجاری)

کتاب «نفت ایرانی (نفت، امپراتوری و انقلاب مشروطه در ایران اواخر عصر قاجاری)» روایتی مستند از نخستین اکتشاف نفت در خاورمیانه است. این کتاب روند توسعهٔ صنعت نفت ایران را از آغاز مبهم تا تبدیل شدنش به یکی از بزرگترین شرکت‌های نفتی بریتانیا، با واکاوی معاملات آشکار و پنهان دولتمردان و سرمایه‌گذاران بررسی می‌کند. این اثر با دو ترجمهٔ متفاوت در ایران راهی بازار شده است: «نفت ایرانی» با ترجمهٔ محمود مقدس از نشر شیرازه کتاب ما، و «پرشن پترولیوم» با ترجمهٔ شفق سعد از نشر فرهنگ نشر نو.

دکتر لئوناردو داوودی، پژوهشگر مرکز تاریخ جهانی در دانشگاه آکسفورد است و دکترای خود را از کالج سنت آنتونی این دانشگاه دریافت کرده است. داوودی که وابستگی‌های تحقیقاتی خود را در نقطه تلاقی امپریالیسم و سرمایه‌داری جست‌وجو می‌کند، با تکیه بر اسناد آرشیوی تازه‌یافت‌شده از سه کشور توانسته خوانش بدیعی از تاریخ نفت ایران ارائه دهد.

پژوهش‌های مربوط به سال‌های اولیه سرمایه‌گذاری نفتی در ایران سوالات بسیاری را بی‌پاسخ گذاشته و از کاستی‌های فراوانی رنج می‌برد. اولین تالیفات درخصوص تاریخچه این تجارت به سفارش میراث‌بران شرکت تاسیس‌شده از دل امتیازنامه دارسی انجام پذیرفته و اسنادی به‌دست‌امده که به‌طور خاص مراحل ویرایش دو مورد از این متون تاریخی را نشان می‌دهد. این اسناد حاوی دستورالعمل‌های روشن مدیران ارشد شرکت درباره ارائه تصویری مثبت از عملیات سرمایه‌گذاری و قهرمانان آن در تاریخ‌نگاری است. هرچند دشوار بتوان این متون را تلاش‌های مستقل آکادمیک درنظر آورد، اما افسانه‌ای از نحوه تشکیل آن را خلق کرده‌اند که در بخش اعظم آثاری که در این‌باره نوشته شده همچنان حضور دارد.