یک ساعت همدلی (ارتباطی در این‌جا و اکنون)

کتاب «یک‌ساعت همدلی؛ ارتباطی در این‌جا و اکنون» نوشته اروین د. یالوم و بنجامین یالوم، با ترجمه نازی اکبری، از انتشارات ققنوس در ۲۹۵ صفحه منتشر شده است. این کتاب روایتی صمیمی و درخشان از واپسین سال‌های فعالیت اروین یالوم، روان‌پزشک و نویسنده سرشناس، است که در نودسالگی و با وجود افول حافظه، بار دیگر در قالب جلسات مشاوره یک‌ساعته به دغدغه‌های انسانی می‌پردازد. اثر حاضر مرزهای روان‌درمانی را جابه‌جا می‌کند و خواننده را با واقعیت قدرت ارتباط انسانی در برابر چالش‌های وجودی روبه‌رو می‌سازد. یالوم در این کتاب با صداقتی مثال‌زدنی از زوال حافظه‌اش سخن می‌گوید و نشان می‌دهد چگونه این محدودیت او را به سمت رویکردی نوین سوق داده است: مشاوره‌های تک‌جلسه‌ای که هر کدام دریچه‌ای به یک مسئله انسانی باز می‌کنند. یکی از محورهای اصلی کتاب، تأکید بر تمایل انسان به ارتباط عمیق و صمیمانه است. یالوم با بیش از شش دهه تجربه معتقد است نیروی محرکه اصلی درمانجویان، جست‌وجوی روابط نزدیک‌تر و بهتر است، اما کلید این روابط، آسیب‌پذیری و توانایی بیان حرف دل است. او هشدار می‌دهد که اگر هرگز به خود اجازه شفاف و بی‌پرده بودن ندهیم، به روابطی که می‌خواهیم دست نمی‌یابیم. کتاب همچنین به مسائل اگزیستانسیال چون مرگ، تنهایی، معنا و آزادی می‌پردازد و نشان می‌دهد که ارتباط عمیق با دیگران، بهترین مرهم برای اضطراب نهایی تنهایی است. یالوم در ادامه از تجربه شخصی خود پس از مرگ همسرش ماریلین در سال ۲۰۱۹ سخن می‌گوید و این دوره را «پیری واقعی» می‌نامد. از میان بیش از سی‌صد جلسه تک‌جلسه‌ای، بیست‌ودو داستان در کتاب گنجانده شده که هدفشان آموزش به درمانگران است. برای خوانندگان علاقه‌مند به روان‌شناسی، این کتاب منبعی غنی از درس‌هایی مانند اهمیت آسیب‌پذیری، نقش همدلی در شفای بیمار، و ادغام مسائل اگزیستانسیال با روابط روزمره است. حتی برای غیرمتخصصان، کتاب همچون آینه‌ای زندگی خود را در آن می‌بینند و به فکر بهبود روابطشان می‌افتند.

اروین د. یالوم، متولد ۱۹۳۱، روان‌پزشک، روان‌درمانگر اگزیستانسیال و نویسنده پرفروش آمریکایی است. او استاد بازنشسته روان‌پزشکی در دانشگاه استنفورد بوده و با کتاب‌هایی چون «موهبت روان»، «وقتی نیچه گریست»، «درمان شوپنهاور» و «مسئله اسپینوزا» شهرتی جهانی یافته است. یالوم به دلیل تلفیق داستان‌پردازی با فلسفه و روان‌درمانی شناخته می‌شود و آثارش به ده‌ها زبان ترجمه شده است. رویکرد اصلی او در روان‌درمانی اگزیستانسیال بر مواجهه با چهار دغدغه بنیادینِ مرگ، آزادی، تنهایی و پوچی تأکید دارد. بنجامین یالوم، پسر کوچک اروین، نویسنده و ویراستاری قهار است که پیش از پیوستن به «کسب‌وکار خانوادگی»، سال‌ها در عرصه تئاتر فعالیت داشت. او هم‌اکنون در حال تحصیل در مقطع دکترای روان‌درمانی خانواده است. همکاری پدر و پسر در این کتاب، ترکیبی غنی از تجربیات شش‌دهه اروین و مشاهدات هوشمندانه و نگاه نو بنجامین به شمار می‌رود. نثر روان و صداقت بی‌مثال این دو، نشان می‌دهد چگونه محدودیت‌ها (از جمله زوال حافظه در اروین) می‌توانند فرصتی برای نفوذ به اعماق دل انسان باشند. «یک‌ساعت همدلی» برخلاف آثار صرفاً نظری، با مثال‌های واقعی خواننده را به داخل جلسات می‌برد و یادآوری می‌کند که در دنیایی که درمان‌های کوتاه‌مدت رو به افزایش است، کیفیت ارتباط، بیش از کمیت اهمیت دارد.

یک روز از زندگی درمانگری بسیار سالخورده

آن روز خوب آغاز نشده بود. ساعت سه بامداد با گرفتگی عضلات پا که رهایم نمی‌کرد از خواب بیدار شدم. بی‌صدا از تختخواب بیرون رفتم و مراقب بودم همسرم، ماريلين، که در خواب عمیقی فرو رفته بود، بیدار نشود. برای تسکین درد دوش آب داغ گرفتم، تا زمانی که آب ولرم شد، سپس خودم را خشک کردم و به رختخواب برگشتم. گرمای آب عضلاتم را تسکین داده بود و گرفتگی‌ها تا حدی فروکش کرده بودند. سخت تلاش کردم تا دوباره بخوابم. اما وقتی موضوع خواب در میان است، برای من «سخت تلاش کردن» همیشه محکوم به شکست است. دهه‌ها سال است بی‌خوابی کريپتونایت من بوده است.